Wrzodziejące zapalenie jelita grubego
Czym jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (łac. colitis ulcerosa) to przewlekła choroba zapalna, która atakuje głównie błonę śluzową jelita grubego i odbytnicy. Przebiega z okresami zaostrzeń i remisji, a nieleczona może prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak perforacja jelita czy ryzyko raka jelita grubego.
Przyczyny choroby
Choć dokładna przyczyna nie jest znana, naukowcy wskazują na kilka czynników ryzyka:
- Predyspozycje genetyczne – choroba częściej występuje u osób, których bliscy krewni cierpią na IBD.
- Czynniki środowiskowe – dieta, palenie papierosów (które w paradoksalny sposób może mieć efekt ochronny), infekcje jelitowe.
- Dysbioza jelitowa – zaburzenia składu mikrobiomu jelitowego mogą wpływać na rozwój choroby.
- Nieprawidłowa reakcja układu immunologicznego – organizm atakuje własne komórki w jelitach, co prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego.
Objawy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Najczęstsze symptomy obejmują:
- Biegunki z krwią, śluzem i ropą
- Bóle brzucha, szczególnie w dolnej części
- Utrata masy ciała i osłabienie
- Gorączka i anemia spowodowana utratą krwi
- Parcia naglące i uczucie niepełnego wypróżnienia
Jak diagnozuje się chorobę?
Rozpoznanie opiera się na szeregu badań, takich jak:
- Kolonoskopia z pobraniem wycinków do analizy histopatologicznej
- Badania laboratoryjne – m.in. OB, CRP, poziom kalprotektyny w stolcu
- Badania obrazowe – RTG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny
Możliwe powikłania
- Toksyczne rozdęcie okrężnicy (megacolon toxicum)
- Zwiększone ryzyko raka jelita grubego
- Perforacja jelita
- Powikłania pozajelitowe (zapalenie stawów, zmiany skórne, zapalenie tęczówki oka)
Metody leczenia
Terapia obejmuje zarówno leczenie farmakologiczne, jak i odpowiednie zmiany stylu życia:
- Leki przeciwzapalne – aminosalicylany (np. mesalazyna), glikokortykosteroidy.
- Leki immunosupresyjne – stosowane w cięższych przypadkach (np. azatiopryna, metotreksat).
- Terapia biologiczna – inhibitory TNF-α (np. infliksymab) i inne nowoczesne leki.
- Dieta – unikanie produktów drażniących jelita, dieta lekkostrawna.
- Chirurgia – w skrajnych przypadkach konieczna może być proktokolektomia (usunięcie jelita grubego).
Choroba Leśniowskiego-Crohna
Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna?
To przewlekła, zapalna choroba jelit, która może obejmować dowolny odcinek przewodu pokarmowego – od jamy ustnej po odbyt. Najczęściej jednak dotyka końcowy odcinek jelita cienkiego (jelito kręte) i początek jelita grubego. W odróżnieniu od wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zmiany zapalne w chorobie Leśniowskiego-Crohna są odcinkowe i obejmują wszystkie warstwy ściany jelita, co może prowadzić do poważnych powikłań.
Objawy choroby
Symptomy mogą różnić się w zależności od lokalizacji zmian, ale najczęściej występują:
- Ból brzucha, zwłaszcza w prawym dolnym kwadrancie
- Przewlekła biegunka (czasem z krwią)
- Utrata apetytu i masy ciała
- Gorączka w okresach zaostrzenia
- Osłabienie, zmęczenie
- Objawy pozajelitowe – rumień guzowaty, zapalenie stawów, problemy z wątrobą
Przyczyny choroby
Podobnie jak w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, dokładne przyczyny choroby Leśniowskiego-Crohna nie są znane. Wśród czynników ryzyka wymienia się:
- Genetykę – zwiększone ryzyko u osób z historią IBD w rodzinie
- Czynniki środowiskowe – dieta, infekcje, antybiotykoterapia we wczesnym dzieciństwie
- Zaburzenia mikrobiomu jelitowego
- Palenie tytoniu – znacznie zwiększa ryzyko zachorowania i cięższego przebiegu
Przebieg choroby
Choroba Leśniowskiego-Crohna ma charakter nawrotowy – okresy zaostrzeń przeplatają się z okresami remisji. Może prowadzić do powikłań, takich jak:
- Przetoki i ropnie
- Zwężenia jelit
- Zwiększone ryzyko raka jelita grubego
Leczenie
Choć nie ma sposobu na całkowite wyleczenie choroby, dostępne metody terapeutyczne pozwalają na kontrolowanie objawów:
- Leki przeciwzapalne – glikokortykosteroidy, aminosalicylany.
- Leki immunosupresyjne – np. azatiopryna.
- Leki biologiczne – inhibitory TNF-α, terapie celowane.
- Dieta – dostosowana do tolerancji pacjenta, czasem konieczne jest wsparcie żywieniowe.
- Operacja – w przypadku powikłań, np. zwężeń jelit lub przetok.
Podsumowanie
Zarówno wrzodziejące zapalenie jelita grubego, jak i choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekłe schorzenia, które mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta. Kluczowe znaczenie ma wczesna diagnoza i skuteczne leczenie, które pozwala na osiągnięcie remisji i poprawę jakości życia. Jeśli zauważasz u siebie niepokojące objawy, skonsultuj się z lekarzem i wykonaj odpowiednie badania!