Choroby autoimmunologiczne dotykają coraz większej liczby osób na całym świecie. W ich przebiegu układ odpornościowy, zamiast chronić organizm, zaczyna atakować własne tkanki, prowadząc do przewlekłych stanów zapalnych i uszkodzenia narządów. Przyczyny tych schorzeń nie są do końca poznane, ale uważa się, że istotną rolę odgrywają czynniki genetyczne, środowiskowe i immunologiczne. W artykule przedstawimy najczęstsze choroby autoimmunologiczne, ich objawy oraz sposoby diagnozowania i leczenia.
Hashimoto – przewlekłe limfocytowe zapalenie tarczycy
Choroba Hashimoto to jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń autoimmunologicznych, które prowadzi do stopniowego niszczenia tarczycy i spadku produkowanych przez nią hormonów. Jest to przewlekłe zapalenie tarczycy, które często przez lata rozwija się bez wyraźnych objawów, by ostatecznie doprowadzić do niedoczynności tego narządu.
Objawy Hashimoto
- Przewlekły ból gardła
- Nadwaga i insulinooporność
- Ciągłe uczucie zmęczenia i zimna
- Zmiany skórne (szorstka skóra na kolanach i łokciach)
Przyczyny
Choroba Hashimoto jest wynikiem nieprawidłowej reakcji układu odpornościowego, który zaczyna atakować komórki tarczycy, prowadząc do jej stopniowego uszkodzenia. Wpływ na rozwój schorzenia mogą mieć zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe, takie jak przewlekły stres, niedobory składników odżywczych oraz infekcje.
Leczenie
Podstawą leczenia Hashimoto jest farmakoterapia z zastosowaniem lewotyroksyny. Wspomagająco zaleca się odpowiednią dietę i zdrowy styl życia, co może znacząco poprawić stan pacjenta.
Łuszczyca
Łuszczyca to przewlekła, niezakaźna choroba zapalna skóry, której podłożem są zaburzenia w funkcjonowaniu układu immunologicznego. Objawia się charakterystycznymi zmianami skórnymi, które mogą wpływać na komfort życia pacjentów i ich samoocenę.
Objawy łuszczycy
- Charakterystyczne zmiany skórne – zaczerwienione plamy pokryte srebrzystą łuską
- Suchość i swędzenie skóry
- Zmiany na paznokciach i w obrębie stawów
Przyczyny
Do czynników sprzyjających wystąpieniu łuszczycy należą predyspozycje genetyczne, zaburzenia immunologiczne oraz czynniki środowiskowe, takie jak stres, infekcje czy stosowanie niektórych leków.
Leczenie
Leczenie obejmuje terapie miejscowe, fototerapię oraz leczenie ogólnoustrojowe w postaci leków immunosupresyjnych i biologicznych.
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje błonę maziową stawów, prowadząc do ich uszkodzenia. Choroba może znacząco wpływać na mobilność i jakość życia pacjentów, dlatego jej wczesna diagnoza i leczenie są kluczowe.
Objawy RZS
- Ból, sztywność i obrzęk stawów (głównie dłoni i stóp)
- Długa sztywność poranna
- Przewlekłe zmęczenie
- Utrata masy ciała i gorączka
Przyczyny
Podłoże choroby nie jest do końca poznane, ale kluczową rolę odgrywają czynniki genetyczne, zaburzenia układu odpornościowego, stres oraz palenie papierosów.
Leczenie
Terapia obejmuje stosowanie leków modyfikujących przebieg choroby (DMARDs), niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz terapię biologiczną.
Zaburzenia pracy tarczycy – niedoczynność i nadczynność
Tarczyca odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu i pracy całego organizmu. Jest ona gruczołem wydzielania wewnętrznego, zlokalizowana w przednio – dolnej części szyi. Autoimmunologiczne choroby tarczycy, takie jak choroba Hashimoto i choroba Gravesa-Basedowa, mogą prowadzić do jej niedoczynności lub nadczynności, wpływając na wiele procesów życiowych.
Niedoczynność tarczycy
Objawy
- Zmęczenie, osłabienie, przyrost masy ciała
- Sucha skóra, wypadanie włosów
- Spowolnienie metabolizmu i uczucie zimna
Przyczyny
Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto. Może być także wynikiem operacyjnego usunięcia tarczycy, napromieniowania czy stosowania niektórych leków.
Leczenie
Podstawą terapii jest suplementacja hormonów tarczycy (lewotyroksyna).
Nadczynność tarczycy
Objawy
- Utrata masy ciała mimo zwiększonego apetytu
- Nerwowość, drażliwość, bezsenność
- Przyspieszona akcja serca i nadmierna potliwość
Przyczyny
Najczęściej spowodowana jest chorobą Gravesa-Basedowa lub wolem guzkowym toksycznym.
Leczenie
Terapia obejmuje leki przeciwtarczycowe, jod radioaktywny oraz interwencję chirurgiczną.
Podsumowanie
Choroby autoimmunologiczne to złożone schorzenia, które wymagają kompleksowego podejścia do diagnozy i leczenia. Oprócz terapii farmakologicznej, coraz większą rolę odgrywa dietoterapia, która może wspierać organizm w walce z przewlekłym stanem zapalnym. Odpowiednio dobrana dieta, bogata w składniki odżywcze i eliminująca potencjalnie szkodliwe produkty, może pozytywnie wpłynąć na przebieg choroby i poprawić komfort życia pacjenta.